İkisi de vergi avantajı sağlar, ama farklı şeyleri belgeler
A.TR ve EUR.1, alıcının kendi ülkesinde gümrük vergisini ödememesini veya indirimli ödemesini sağlayan belgelerdir. Fark, neyi kanıtladıklarındadır:
- A.TR, eşyanın Türkiye’de veya Avrupa Birliği’nde serbest dolaşımda olduğunu belgeler. Eşyanın nerede üretildiğiyle ilgilenmez.
- EUR.1, eşyanın menşeini, yani ilgili anlaşmanın kurallarına göre Türkiye’de veya taraf ülkede üretildiğini belgeler.
Karşılaştırma
| A.TR | EUR.1 | |
|---|---|---|
| Neyi belgeler? | Serbest dolaşım statüsü | Tercihli menşe |
| Dayanağı | Türkiye–AB gümrük birliği | Serbest ticaret anlaşmaları |
| Hangi ülkeler? | AB üyesi ülkeler | Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması bulunan ülkeler; belirli ürünlerde AB |
| Hangi ürünler? | Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri | Anlaşma kapsamındaki ürünler; AB ile ticarette tarım ürünleri ve demir-çelik ürünleri |
| Menşe şartı | Yok | Var; menşe kurallarının sağlanması gerekir |
A.TR ne zaman düzenlenir?
Türkiye’den bir AB ülkesine sanayi ürünü veya işlenmiş tarım ürünü gönderiyorsanız A.TR düzenlenir. Eşyanın üçüncü bir ülkede üretilmiş olması engel değildir; Türkiye’de ithalat vergileri ödenerek serbest dolaşıma girmiş olması yeterlidir.
Dikkat edilmesi gereken nokta: A.TR gümrük vergisinden muafiyet sağlar, ancak menşe esaslı uygulanan ek yükümlülükleri (örneğin dampinge karşı vergi) kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Alıcı ülke idaresi bu durumlarda ayrıca menşe belgesi isteyebilir.
EUR.1 ne zaman düzenlenir?
- Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması yaptığı bir ülkeye ihracatta,
- AB’ye tarım ürünü veya demir-çelik ürünü ihracatında.
EUR.1 düzenlenebilmesi için eşyanın ilgili anlaşmadaki menşe kurallarını karşılaması gerekir. Bu kurallar ürüne göre değişir: bazı ürünlerde tamamen Türkiye’de elde edilme, bazılarında belirli bir işçilik veya katma değer oranı aranır.
Pan-Avrupa-Akdeniz menşe kümülasyonu kapsamındaki ülkelerle ticarette, girdilerin menşeine bağlı olarak EUR-MED belgesi düzenlenmesi gerekebilir.
Yanlış belge düzenlenirse
Alıcı ülke gümrüğü belgeyi kabul etmezse alıcınız vergiyi tam olarak öder. Belgenin doğruluğu sonradan da kontrol edilebilir; menşe şartı sağlanmadığı halde EUR.1 düzenlendiği tespit edilirse hem alıcı hem ihracatçı için yaptırım doğar.
Bu yüzden belge türünü, satış sözleşmesi yapılmadan önce ürün ve varış ülkesi üzerinden netleştirmek gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat sık değişir; işleminiz için güncel durumu bize sorun.